Vijf vragen over burn-out bij kinderen

Niet alleen volwassenen kunnen een burn-out krijgen. Ook bij kinderen komt het voor. Juf & Meester legt kindercoach en burn-out specialist Samantha Maranus vijf vragen voor.

Samantha Maranus is kindercoach bij het Kinderkompas in Vlissingen. Ze heeft zich gespecialiseerd in burn-out bij kinderen.

Burn out bij kinderen - Juf & Meester

1. Wanneer is iets stress en wanneer burn-out?

Stress krijg je als je veel spanning hebt en te weinig tijd neemt voor herstel. Dat bouwt zich op, soms jarenlang. Op een gegeven moment raak je zo overbelast dat je lichaam gaat compenseren. Je gaat bijvoorbeeld trillen om van de spanning af te komen. Bij burn-out is dit proces zo ver doorgegaan dat je hele fysiologische stresssysteem in de war is. Er is continue spierspanning. Ook kunnen je bijnieren te veel stoffen gaan aanmaken. Of de neurotransmitters in je hersenen raken ontregeld. Sommige mensen voelen pijn op een plek waar ze dat niet hebben. Ze stoten hun knie, maar hun voet doet zeer. Of het hongergevoel werkt niet meer. Waardoor ze te veel of juist te weinig eten. En veel mensen verdragen geen geluid meer. Alles gaat op de schop. Je lichaam weet niet meer wat normaal is.

2. Wat is het verschil tussen burn-out bij kinderen en bij volwassenen?

Dat je het lastiger herkent. Kinderen met burn-out slapen slecht, eten slecht en hebben concentratieproblemen. Dingen die je vaker bij kinderen ziet. Zeker als ze een groeiperiode hebben. Het is belangrijk om te kijken naar hun spierspanning. Hoe is hun houding? Hoe staan de schouders? In zulke kleine signalen kun je zien of ze continu onder spanning staan. En houd ook in de gaten of die periode van vermoeidheid wel echt over gaat.

3. Waarom raken kinderen burn-out?

Omdat ze te maken hebben met deze leefwereld waarin alles in sneltreinvaart gaat, niet alle kinderen kunnen daar even goed mee omgaan. Daarnaast is er weinig bewustzijn van het lichaam. Veel activiteiten zijn gericht op het hoofd. Het voorbeeld van hun ouders heeft invloed. Nemen zij tijd om te herstellen? Er wordt steeds meer duidelijk over de interne en externe factoren. Zo speelt ook temperament mee en blijkt gevoeligheid voor burn-out zelfs prenataal al beïnvloed te worden.

4. Welke kinderen lopen extra risico?

De gevoeligere kinderen, die intens kunnen reageren. Als een groep een eerste topotoets krijgt, dan blijft het ene kind heel relaxt. Het andere kind schiet gelijk tegen het plafond. Dat kind heeft dan nog een inhaalslag te maken op gebied van het reguleren van emoties. We weten dat de jongste gevallen van burn-out rond de tien jaar zitten. Rond die leeftijd beseffen kinderen: dit ben ik. Ik heb invloed, maar dus ook verantwoordelijkheid voor wat ik doe. Dat kan een extra belasting worden. De spreekwoordelijke druppel.

5. Wat kan ik als leerkracht doen?

Je kunt functioneren als breinprothese voor een kind. Een gestrest kind kun je helpen rust in te bouwen. Leg hem of haar uit wat er gebeurt. Leer ze hun houding aan te passen via positieve en constructieve gedachten. Daarnaast ben je als leerkracht een voorbeeld. Als je het lokaal binnenstapt en niet lekker in je vel zit vanwege familieomstandigheden, kun je zeggen: ‘Hé, jongens de juf heeft vandaag niet zo’n goede dag.’ Je hoeft het niet inhoudelijk uit te leggen. Gevoelige kinderen merken dat er iets is. Als je het uitspreekt, kunnen zij ontspannen onderuitzakken. En neem na een drukke leerperiode een dagje rust met de groep. Laat zien dat je dingen uit handen kunt geven aan anderen, bijvoorbeeld aan de kinderen. Wees je bewust van de spanning op jouw lijf. En tot slot: leer de kinderen zich bewust zijn van hun lichaam. Beweeg veel met ze. Doe ontspanningsoefeningen tussendoor. Laat de kinderen elkaar eens lekker los masseren. Zie je dat een kind gestrest is? Zeg: ‘Ren maar een rondje om de school. Hoe voelt je lichaam nu?’ Natuurlijk kan dat niet altijd. Kinderen moeten ook leren om door te zetten. Belangrijk is dat ze weten dat ze daarin een keuze hebben. Dat ze dat kunnen sturen. Ren zelf eens een rondje mee!

Meer '5 vragen over'
DELEN